|
Prawo cywilne (łac. ius civile) – jest gałęzią prawa zaliczaną do stricte prawa prywatnego. Prawo cywilne ma dwa znaczenia. Po pierwsze oznacza zespół przepisów norm, regulujące określone stosunki społeczne w pewien właściwy im sposób. Po drugie oznacza uprawnienie lub zespół i uprawnień przysługujących jakiemuś podmiotowi (prawo podmiotowe), wyznaczonych przez normy prawne, czyli przez prawo w znaczeniu przedmiotowym.
Przedmiotem prawa cywilnego są stosunki majątkowe i niemajątkowe (dobra osobiste materialne i niematerialne).
Podstawowym źródłem prawa cywilnego jest Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 z póżn. zm.).
Mówiąc o prawie cywilnym mamy na względzie również cywilnoprawne stosunki majątkowe jak i niemajątkowe.
Cywilnoprawne stosunki majątkowe to więzi prawne ukształtowane ze względu na przynależność do osób fizycznych lub prawnych rzeczy i przynależność dóbr niematerialnych ale w zakresie takim, w jakim przysparzają korzyści majątkowych, np. stosunki majątkowe, których elementem są prawa autorskie twórcy oraz więzi prawne ukształtowane ze względu na wymianę dóbr i usług.
Cywilnoprawne stosunki niemajątkowe to więzi prawne ukształtowane poprzez wzgląd na przynależność do fizycznych osób lub niematerialnych dóbr prawnych w zakresie takim, w jakim chodzi o nienaruszalność i zachowanie oraz tak zwane niemajątkowe stosunki rodzinne, których to funkcja polega na stworzeniu prawnych ram lub w przeważającej mierze dla więzi osobistych stron.
Prawo cywilne jest podzielone na działy, które wyrażają strukturę tej gałęzi prawa, nie jest ona jednolita we wszystkich systemach prawnych. Jednakże w grupie praw kontynentalnych, które oparte są na prawie rzymskim, największe znaczenie otrzymał tzw. system pandektów.
Ten system był recypowany i w prawie polskim. Charakteryzuje go wyróżnienie rozbudowanej części ogólnej prawa cywilnego. Wyróżniamy działy:
- Prawo rzeczowe,
- Prawo zobowiązań,
- Prawo rodzinne,
- Prawo spadkowe.
Systematyka nie odpowiada logicznym wymaganiom prawnym podziału, ponieważ elementy zbioru, zostały wydzielone wg różnych kryteriów. Jednak porównując do innych stosowanych podziałów prawa cywilnego, ten okazał się w praktyce najsprawniejszy. Systematyka ta została również przyjęta przez polski kodyfikator co znalazło wyraz w podzieleniu K.C na 4 księgi odpowiadające wspomnianym rozdziałom prawa cywilnego.
Części kodeksu:
Ø Część ogólna – obejmuje zasady wspólne dla całego prawa cywilnego.
Ø Prawo rzeczowe – obejmuje normy, które wyznaczają bezwzględne prawa podmiotowe skuteczne wobec wszystkich a odnoszące się do rzeczy.
Ø Prawo zobowiązań – zawiera normy regulujące prawo majątkowe o charakterze względnym, skuteczne wobec indywidualnie oznaczonych podmiotów.
Ø Prawo spadkowe – reguluje przejście majątku osoby zmarłej na inne podmioty.
Z prawa cywilnego wyodrębniły się m.in. takie podgałęzie jak: prawo pracy, prawo własności intelektualnej i prawo handlowe. |
