|
Termin „prawo rodzinne” wskazuje na to, ze dział prawa zajmuje się rodziną, ściślej stosunkami prawnymi, jakie rodzi jej istnienie i funkcjonowanie; zarówno stosunkami wewnątrz rodziny jak i z osobami trzecimi, zarówno niemajątkowymi jak i majątkowymi. To sprawia, że podstawową kategorią tego działu prawa jest rodzina i opieka, stąd też prawo rodzinne i opiekuńcze.
Wśród podstawowych zasad prawa rodzinnego można wyróżnić dwie kategorie: pierwsze to te, które mają charakter ogólny, w tym sensie, że dotyczą wszystkich stosunków rodzinnych; drugie, (jak np. zasada trwałości małżeństwa) odnoszą się tylko do stosunków określonego rodzaju.
Do zasad ogólnych wypada zaliczyć:
1) zasadę dobra dziecka,
2) zasadę szczególnej ochrony rodziny,
3) zasadę uniezależnienia osobistych stosunków rodzinnych od wpływów obcych tym stosunkom elementów majątkowych.
Prawo rodzinne i opiekuńcze oraz do jego źródeł będziemy zaliczali ustawę z dnia 25 lutego 1964 r. — Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.), kodeks cywilny oraz ustawy szczegółowe. Do ustaw szczegółowych będziemy zaliczali m.in. prawo o aktach stanu cywilnego z 1986 r. (wielokrotnie nowelizowane).
Kodeks rodzinny i opiekuńczy, obejmuje swą regulacją całość stosunków rodzinnych, składa się z trzech tytułów:
- Małżeństwo (art. 1-61),
- Pokrewieństwo (art. 62-144),
- Opieka i kuratela (art. 145-184).
Nazwa tytułu I odpowiada w pełni zawartej w nim treści, tytuł II jest w rzeczywistości poświęcony w przygniatającej części stosunkom między rodzicami a dziećmi, jedynie bowiem rozdział o obowiązku alimentacyjnym dotyczy także innych krewnych (a także częściowo innych osób). Tytuł III jest w przeważającej części poświęcony opiece nad małoletnim, co jest uzasadnione tym, że opieka taka jest zastępuje władzę rodzicielską, jest więc stosunkiem quasi-rodzinnym. Nie wchodzą w ogóle do zakresu prawa rodzinnego dwie instytucje unormowane także w tym tytule, tj. opieka nad ubezwłasnowolnieniem całkowicie oraz kuratela. O zamieszczeniu dotyczących tych instytucji w k.r.o. zadecydował fakt, że można do nich – ze względu na daleko idące podobieństwo do opieki nad osoba małoletnią – odpowiednio stosować przepisy o opiece nad tą osobą (art. 175i 178 § 2). |
